[Hợp âm] Lời bài hát: Nu na nu nống – Thiếu nhi Việt Nam

Thông tin bài hát

– Tên bài hát: Nu na nu nống

– Ca sĩ: Thiếu nhi Việt Nam

– Sáng tác: Dân gian

– Thể loại: Đồng dao, thiếu nhi

– Năm phát hành: Không rõ

– Album: Không rõ

Giới thiệu bài hát

Nu na nu nống là một trong những bài đồng dao quen thuộc và phổ biến nhất trong ký ức tuổi thơ của nhiều thế hệ trẻ em Việt Nam. Xuất phát từ kho tàng văn học dân gian, bài đồng dao này gắn liền với trò chơi tập thể, nơi trẻ nhỏ ngồi duỗi chân thành vòng tròn và vừa hát vừa vỗ nhịp lên chân để “chọn” người theo nhịp lời ca. Không chỉ đơn thuần là một bài hát vui, Nu na nu nống còn là một không gian ký ức, một mảnh ghép văn hóa của tuổi thơ làng quê và phố thị Việt Nam trong nhiều thập niên.

Bài đồng dao tồn tại qua truyền miệng nên có nhiều dị bản về lời, nhưng tựu trung đều mang màu sắc hồn nhiên, ngộ nghĩnh, giàu nhịp điệu và rất dễ thuộc. Nhịp phách ngắn, dồn dập, cấu trúc câu lặp lại tạo nên một “khẩu ngữ âm nhạc” giúp trẻ dễ tiếp nhận, dễ ghi nhớ, qua đó luyện phát âm, luyện cảm giác về tiết tấu và nhịp. Trong đời sống giáo dục mầm non, Nu na nu nống thường được sử dụng trong các giờ hoạt động tập thể, hoạt động phát triển ngôn ngữ và vận động, góp phần gắn kết trẻ với nhau trong môi trường vui chơi an toàn, lành mạnh.

Về mặt văn hóa, Nu na nu nống phản ánh rõ nét tính tập thể, tinh thần thi đua vui vẻ và lối chơi dân gian đề cao sự công bằng, ngẫu nhiên. Thông qua những câu chữ tưởng như vô nghĩa, bài đồng dao thể hiện cách tư duy biểu tượng, giàu liên tưởng của dân gian: từ tiếng trống, lá cờ, đến hình ảnh đôi chân sạch sẽ, gót hồng hào. Tất cả tạo thành một bức tranh sinh hoạt giản dị nhưng đậm chất thơ, khiến bài hát vẫn giữ được sức sống trong đời sống âm nhạc thiếu nhi dù xã hội đô thị hóa mạnh mẽ.

Lời bài hát: Nu na nu nống

Mở đầu

Nu na nu nống
Nu na nu nống
Đánh trống phất cờ
Mở cuộc thi đua
Thi chân đẹp đẽ
Chân ai sạch sẽ
Gót đỏ hồng hào
Không bẩn tí nào
Được vào đánh trống

Đoạn 1

Nu na nu nống
Cái trống nằm trong
Con ong nằm ngoài
Củ khoai kề Bụt
Bụt ngồi Bụt khóc
Con cóc nhảy ra
Con gà ú ụ
Nhà cụ thổi xôi
Ông tôi nấu chè
Cá trắm cá mè
Tè he chân rụt

Đoạn 2

Nu na nu nống
Mẹ bế em đi
Đến nhà gửi trẻ
Em không khóc nhè
Nu na nu nống
Mẹ dắt em đi
Đến nhà gửi trẻ
Em liền chào cô

Điệp khúc

Nu na nu nống
Nu na nu nống
Đánh trống phất cờ
Mở cuộc thi đua
Chân ai sạch sẽ
Gót đỏ hồng hào
Không bẩn tí nào
Được vào đánh trống

Kết thúc

Nu na nu nống
Tè he chân rụt
Ai rụt chân sau
Thua trò chơi nhỏ
Cùng cười thật to
Nu na nu nống

Hợp âm: Nu na nu nống

Tone gốc: Thông dụng trong các bản thiếu nhi hiện nay thường là Do trưởng (C) hoặc Sol trưởng (G), phù hợp với âm vực trẻ nhỏ.

Cấu trúc hợp âm cơ bản (tone C)

Mở đầu / Điệp khúc

C – C – G – G
C – C – G – G
F – F – C – C
G – G – C – C

Đoạn 1

C – C – G – G
C – C – G – G
F – F – C – C
G – G – C – C
F – F – C – C
G – G – C – C

Đoạn 2

C – C – G – G
C – C – G – G
F – F – C – C
G – G – C – C
C – C – G – G
C – C – G – G
F – F – C – C
G – G – C – C

Hướng dẫn cơ bản cho người chơi đàn guitar/organ

• Nhịp độ: Nhanh, tươi sáng, khoảng 100–120 bpm, phù hợp không khí trò chơi dân gian.
• Nhịp: Thông dụng ở dạng nhịp 2/4 hoặc 4/4, dễ vỗ tay, gõ nhịp theo từng tiếng của lời đồng dao.
• Điệu đệm: Guitar có thể sử dụng điệu chacha cơ bản hoặc điệu polka đơn giản với mô hình xuống – lên – nghỉ nhấn theo phách mạnh; organ có thể dùng style “Children”, “Polka”, hoặc “March” để tạo không khí rộn ràng.
• Cách chuyển hợp âm: Mỗi câu đồng dao thường tương đương một đến hai ô nhịp, thay hợp âm ở đầu câu hoặc giữa câu, ưu tiên giữ hợp âm C cho những câu ổn định, chuyển sang G để tạo cảm giác thúc đẩy và F để tạo điểm nhấn.
• Gợi ý cho trẻ nhỏ: Khi dạy trẻ hát, có thể bỏ phần đệm hợp âm phức tạp, chỉ cần gõ nhịp bằng trống nhỏ, thanh phách hoặc vỗ tay theo từng từ trong bài để trẻ cảm nhận tiết tấu.

Phân tích ý nghĩa bài hát

Xem thêm: [Hợp âm] Lời bài hát: Lý Mười Thương – Dân ca

Nu na nu nống là bài đồng dao tiêu biểu cho lối nghĩ hồn nhiên, mộc mạc nhưng giàu tính biểu tượng của văn học dân gian dành cho trẻ em. Bài hát không nặng về cốt truyện, mà thiên về nhịp điệu, âm thanh, sự lặp lại và chuỗi hình ảnh gần gũi với sinh hoạt thường ngày. Ẩn sau lớp vỏ từ ngữ ít nhiều có vẻ rời rạc là một cấu trúc trò chơi rõ ràng, một tinh thần giáo dục mềm mại và vui tươi.

Ý nghĩa phần Mở đầu và Điệp khúc – cuộc “thi đua” của tuổi thơ

Cụm từ “Nu na nu nống” lặp lại như một câu thần chú mở đầu trò chơi. Âm “nu – na – nu – nống” không mang nghĩa từ vựng rõ ràng, nhưng giàu nhạc tính, giúp trẻ dễ nhớ, dễ đọc tròn vành rõ chữ, đồng thời tạo nhịp đều cho động tác vỗ chân, chỉ chân trong trò chơi tập thể. Hình ảnh “Đánh trống phất cờ / Mở cuộc thi đua” gợi không khí hội hè, lễ hội làng với trống, cờ, thi thố. Trong ngữ cảnh trò chơi, “cuộc thi đua” ở đây là thi chân đẹp, thi chân sạch, thi xem ai được chọn, ai được vào đánh trống.

“Thi chân đẹp đẽ / Chân ai sạch sẽ / Gót đỏ hồng hào / Không bẩn tí nào / Được vào đánh trống” đưa ra một tiêu chí tưởng như rất đơn giản: đôi chân sạch, khỏe, hồng hào. Với trẻ nhỏ, đôi chân là phần cơ thể tiếp xúc nhiều với đất, với sân chơi. Dạy trẻ giữ chân sạch không chỉ là bài học vệ sinh cá nhân, mà còn là bài học về nếp sống gọn gàng, chăm sóc bản thân. Cách truyền đạt thông qua hình thức “thi đua” khiến thông điệp trở nên hấp dẫn, không mang tính áp đặt, giúp trẻ “học mà chơi, chơi mà học”.

Ý nghĩa Đoạn 1 – chuỗi hình ảnh dân gian, ngộ nghĩnh

Đoạn 1 với những câu như “Cái trống nằm trong / Con ong nằm ngoài / Củ khoai kề Bụt / Bụt ngồi Bụt khóc / Con cóc nhảy ra / Con gà ú ụ / Nhà cụ thổi xôi / Ông tôi nấu chè / Cá trắm cá mè / Tè he chân rụt” thể hiện rất rõ lối kết nối hình ảnh bằng liên tưởng ngẫu nhiên trong đồng dao. Sợi dây liên kết không phải là logic cốt truyện, mà là nhịp điệu và cảm giác.

“Cái trống”, “con ong”, “củ khoai”, “Bụt”, “con cóc”, “con gà”, “nhà cụ”, “ông tôi”, “cá trắm, cá mè” – tất cả đều là những hình ảnh rất gần gũi với đời sống nông thôn, với sân nhà, ao, bếp, vườn. Trẻ em thế hệ trước từng gặp các chi tiết này mỗi ngày, nên khi hát đồng dao, các em dễ dàng hình dung, tưởng tượng và kết nối. Bụt, cóc, gà… cũng là những nhân vật thường xuyên xuất hiện trong truyện cổ tích và ca dao, khiến bài đồng dao vừa thực vừa ảo, vừa đời thường vừa mang chút màu sắc cổ tích.

Câu kết “Tè he chân rụt” gắn trực tiếp với luật chơi: khi đọc đến từ cuối cùng, chân của người bị chạm sẽ rụt lại. Như vậy, toàn bộ đoạn lời có thể xem là phần “đệm” để kéo dài trò chơi, tạo nên sự chờ đợi và hồi hộp, trong khi trẻ vẫn được vui vẻ hò hát, cười đùa với nhau.

Ý nghĩa Đoạn 2 – hơi thở đời sống hiện đại lồng trong đồng dao

Dị bản “Nu na nu nống / Mẹ bế em đi / Đến nhà gửi trẻ / Em không khóc nhè / Nu na nu nống / Mẹ dắt em đi / Đến nhà gửi trẻ / Em liền chào cô” mang hơi thở mới của thời đại, nhất là trong bối cảnh giáo dục mầm non phát triển. Khác với hình ảnh sân đình, làng quê trong đoạn 1, đoạn này đặt trẻ vào không gian nhà trẻ – môi trường giáo dục chính quy đầu tiên của các em.

“Em không khóc nhè”, “Em liền chào cô” vừa là mô tả, vừa là mong muốn giáo dục: trẻ đến trường vui tươi, không sợ hãi, biết chào cô giáo, hòa nhập tập thể. Sự lặp lại cấu trúc “Mẹ bế em đi / Mẹ dắt em đi” nhấn mạnh vai trò chở che của gia đình trong bước chuyển của đứa trẻ từ không gian gia đình sang không gian xã hội. Cách đưa những nội dung này vào khung đồng dao quen thuộc giúp quá trình thích nghi của trẻ trở nên nhẹ nhàng, gần gũi.

Thông điệp chính của bài đồng dao

Tổng hòa các dị bản và lớp nghĩa, Nu na nu nống mang nhiều tầng thông điệp. Trước hết là thông điệp về niềm vui tập thể: bài hát gắn liền với trò chơi ngồi vòng tròn, nắm tay, vỗ chân, tạo cảm giác gắn kết, bình đẳng. Thứ hai là thông điệp giáo dục vệ sinh và nếp sống thông qua hình ảnh đôi chân sạch, gót hồng. Thứ ba, dị bản về nhà trẻ chuyển tải thông điệp về thái độ tích cực với trường lớp, giúp trẻ bớt bỡ ngỡ khi đến với môi trường mới.

Bên cạnh đó, bài đồng dao còn góp phần nuôi dưỡng ngôn ngữ và cảm giác âm nhạc cho trẻ. Nhịp điệu dồn dập, cấu trúc lặp, vần chân giản dị khiến trẻ dễ đọc, dễ hát, qua đó luyện phát âm, luyện khả năng ghi nhớ bằng âm thanh. Những từ tượng thanh như “ú ụ”, “tè he” vừa vui tai, vừa khơi gợi trí tưởng tượng về tiếng gà gáy, tiếng cười, tiếng động của trò chơi.

Hoàn cảnh và bối cảnh sáng tác

Nu na nu nống là sáng tác dân gian nên không xác định được tác giả cụ thể cũng như năm ra đời chính xác. Các nguồn tài liệu dân gian và nghiên cứu văn hóa cho thấy đây là trò chơi, bài đồng dao đã có từ lâu đời, được lưu truyền chủ yếu bằng hình thức truyền khẩu, biến đổi theo vùng miền và theo thời gian. Có những dị bản cổ gắn với sinh hoạt làng quê, có những dị bản mới xuất hiện về sau, gắn với môi trường nhà trẻ, trường mầm non. Điểm chung là tất cả đều giữ lại cụm từ “Nu na nu nống” ở phần mở đầu như một dấu hiệu nhận diện.

Cảm xúc bài hát mang lại

Với người lớn, đặc biệt là thế hệ 8x, 9x, Nu na nu nống gợi cảm giác bồi hồi, hoài niệm về những buổi trưa hè, những giờ ra chơi, những khoảng sân gạch nơi cả nhóm trẻ em ngồi vòng tròn đọc đồng dao. Đó là cảm giác về một tuổi thơ ít thiết bị điện tử, nhiều trò chơi tập thể, trong đó tiếng cười và tiếng hát là “nhạc nền” chủ đạo.

Với trẻ em hôm nay, bài đồng dao mang đến cảm xúc vui vẻ, hồ hởi, kích thích vận động và giao tiếp. Cấu trúc trò chơi khiến mỗi câu hát đi kèm một hành động – vỗ chân, rụt chân, cười, trêu bạn – nhờ vậy bài hát không chỉ được nghe bằng tai, mà còn được “cảm” bằng toàn bộ cơ thể. Sự kết hợp giữa giai điệu dân gian, tiết tấu đơn giản và hình ảnh đời sống gần gũi giúp Nu na nu nống trở thành một trong những bài đồng dao dễ “sống” lâu dài cùng các thế hệ thiếu nhi.

Thông tin bổ sung

Phiên bản và cách thể hiện phổ biến

• Phiên bản đồng dao truyền thống: Được truyền miệng trong dân gian, giữ cấu trúc “Nu na nu nống – đánh trống phất cờ – thi chân đẹp đẽ…”, gắn với trò chơi ngồi vòng tròn vỗ chân.
• Phiên bản thiếu nhi thu âm: Nhiều kênh nhạc thiếu nhi đã thu âm Nu na nu nống dưới dạng bài hát có phối khí, MV hoạt hình, ca sĩ nhí trình bày, phổ biến rộng rãi trên các nền tảng số. Các bản này thường sử dụng nhạc cụ hiện đại nhưng vẫn giữ nhịp điệu dân gian đơn giản.
• Phiên bản lồng ghép giáo dục mầm non: Một số tài liệu và chương trình mầm non sử dụng dị bản “Mẹ bế em đi đến nhà gửi trẻ…”, hướng đến việc giúp trẻ quen trường lớp, rèn lễ phép chào cô, gắn kết gia đình với nhà trường.

Trong giáo dục và sinh hoạt văn hóa

• Nu na nu nống thường xuất hiện trong các tiết học “làm quen văn học”, “phát triển ngôn ngữ” ở trường mầm non, được giáo viên sử dụng vừa để dạy trẻ đọc thơ, đọc đồng dao, vừa để tổ chức trò chơi vận động nhẹ.
• Nhiều trường mầm non, tiểu học đưa bài này vào các chương trình văn nghệ, hoạt động ngoại khóa, đổi mới cách thể hiện bằng múa minh họa, hoạt cảnh sân khấu, giúp đồng dao dân gian đến gần hơn với đời sống hiện đại.
• Trong các hoạt động trải nghiệm văn hóa dân gian, trại hè, sinh hoạt thiếu nhi ở làng, xã, tổ dân phố, Nu na nu nống thường được nhắc lại như một ví dụ tiêu biểu về trò chơi đồng dao truyền thống.

Giải thưởng và sự ghi nhận

Nu na nu nống là sáng tác dân gian, không gắn với một giải thưởng âm nhạc cụ thể. Giá trị của bài nằm ở sự trường tồn trong trí nhớ cộng đồng và tần suất xuất hiện trong sinh hoạt thiếu nhi, trong sách giáo khoa, tài liệu giáo dục mầm non, cũng như trong các chương trình giới thiệu văn hóa dân gian.

Kết luận

Nu na nu nống giữ một vị trí đặc biệt trong kho tàng đồng dao Việt Nam, không chỉ bởi giai điệu và tiết tấu vui nhộn, mà còn nhờ khả năng gắn kết cộng đồng, giáo dục trẻ em thông qua trò chơi. Mỗi dị bản lời ca, từ hình ảnh “đánh trống phất cờ, mở cuộc thi đua” đến bối cảnh “đến nhà gửi trẻ”, đều phản chiếu một lát cắt đời sống, cho thấy đồng dao dân gian không đứng yên mà luôn chuyển động cùng xã hội. Bài hát mang trong mình cả ký ức làng quê, sân trường lẫn hơi thở giáo dục hiện đại.

Ở góc độ âm nhạc, Nu na nu nống là ví dụ điển hình của ngôn ngữ âm thanh dân gian: ít nốt, nhiều nhịp, chú trọng vào vần điệu, lặp cấu trúc để tạo cảm giác gần gũi, dễ hát. Ở góc độ văn hóa, đây là một “mã ký ức” chung của nhiều thế hệ, góp phần định hình một không gian tuổi thơ giàu tính cộng đồng. Trong bối cảnh trẻ em ngày càng tiếp xúc nhiều với sản phẩm giải trí số, những bài đồng dao như Nu na nu nống tiếp tục có ý nghĩa như một nhịp cầu nối, giúp thế hệ sau chạm vào chiều sâu văn hóa dân gian bằng những câu hát trong trẻo, giản dị mà bền lâu.